Risicoklassen asbest: wat betekenen ze voor de verwijdering?
Bij asbestverwijdering wordt elk materiaal ingedeeld in een risicoklasse. Deze classificatie bepaalt welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn, wie het werk mag uitvoeren en wat het uiteindelijk kost. In dit artikel leest u wat de risicoklassen inhouden, hoe ze worden bepaald en wat ze betekenen voor uw situatie.
Wat zijn risicoklassen?
Het risicoklassensysteem is in 2017 ingevoerd ter vervanging van het oude stelsel dat onderscheid maakte tussen hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest. Het nieuwe systeem is gebaseerd op de werkelijke blootstelling aan asbestvezels tijdens de verwijdering, niet alleen op het type materiaal.
De indeling wordt vastgesteld met behulp van de SMA-rt (Slimme Methode voor Asbestprojecten - risicogestuurd toezicht). Dit is een digitaal systeem dat op basis van het type materiaal, de verwijderingsmethode en de omstandigheden berekent in welke risicoklasse een project valt.
Er zijn vier risicoklassen: 1, 2, 2A en 3. Hoe hoger de klasse, hoe strenger de eisen en hoe hoger de kosten.
Risicoklasse 1 - Laag risico
Risicoklasse 1 geldt voor situaties waarin de blootstelling aan asbestvezels tijdens de verwijdering lager blijft dan 2.000 vezels per kubieke meter lucht. Dit is het geval bij hechtgebonden materialen die zonder beschadiging verwijderd kunnen worden.
Kenmerken
| Aspect | Details |
|---|---|
| Vezelconcentratie | Minder dan 2.000 vezels/m3 |
| Typische materialen | Hechtgebonden golfplaten, gevelbeplating, dakleien |
| Wie mag verwijderen | Gecertificeerd bedrijf (SC-530) of particulier (max 35 m2) |
| Veiligheidsmaatregelen | Basismaatregelen: adembescherming, overall, nat werken |
| Containment | Niet verplicht |
| Luchtmeting | Niet verplicht |
Kosten indicatie
De kosten voor risicoklasse 1-verwijdering zijn het laagst. Voor golfplaten betaalt u circa EUR 13 - 25 per m2, afhankelijk van de hoeveelheid en bereikbaarheid. Meer details vindt u in ons compleet prijsoverzicht.
Particuliere verwijdering
Risicoklasse 1 is de enige klasse waarbij particulieren onder voorwaarden zelf asbest mogen verwijderen. Lees meer over de regels voor zelf asbest verwijderen.
Risicoklasse 2 - Chrysotiel (witte asbest)
Risicoklasse 2 geldt wanneer de vezelconcentratie tijdens verwijdering boven de 2.000 vezels/m3 kan komen en het om chrysotiel (witte asbest) gaat. Dit is het meest voorkomende type asbest in Nederland.
Kenmerken
| Aspect | Details |
|---|---|
| Vezelconcentratie | 2.000 - 200.000 vezels/m3 |
| Typisch asbesttype | Chrysotiel (witte asbest) |
| Typische materialen | Vloertegels, kitwerk, rem- en frictiematerialen, sommige dakbeschotten |
| Wie mag verwijderen | Uitsluitend SC-530 gecertificeerd bedrijf |
| Veiligheidsmaatregelen | Uitgebreid: containment, onderdruk, adembescherming |
| Containment | Verplicht |
| Luchtmeting | Verplicht (eindmeting na verwijdering) |
Kosten indicatie
De kosten liggen aanzienlijk hoger door de verplichte containment-opbouw en luchtmetingen. Reken op EUR 25 - 50 per m2, afhankelijk van de situatie. Binnensanering valt vaak in deze klasse.
Risicoklasse 2A - Amfibool asbest
Risicoklasse 2A is vergelijkbaar met klasse 2, maar geldt specifiek voor amfibool asbest: amosiet (bruine asbest) en crocidoliet (blauwe asbest). Deze typen asbest zijn gevaarlijker dan chrysotiel omdat de vezels dunner en scherper zijn.
Kenmerken
| Aspect | Details |
|---|---|
| Vezelconcentratie | 2.000 - 200.000 vezels/m3 |
| Typisch asbesttype | Amosiet (bruin) of crocidoliet (blauw) |
| Typische materialen | Spuitasbest, isolatiemateriaal, sommige plafondplaten |
| Wie mag verwijderen | Uitsluitend SC-530 gecertificeerd bedrijf met DTA-certificaat |
| Veiligheidsmaatregelen | Zwaarste maatregelen: volledig containment, onderdruk, perslucht |
| Containment | Verplicht (gasdicht) |
| Luchtmeting | Verplicht (voor, tijdens en na verwijdering) |
Kosten indicatie
Dit is de duurste vorm van asbestverwijdering. De kosten lopen op tot EUR 50 - 100+ per m2 door de uitgebreide veiligheidsmaatregelen. Bij grote projecten met spuitasbest kunnen de totale kosten oplopen tot tienduizenden euro's.
Verschil met risicoklasse 2
Het verschil zit in het type asbest. Amfibool asbest (bruin en blauw) is schadelijker dan chrysotiel (wit). De wettelijke grenswaarden zijn lager en de eisen aan bescherming zijn strenger. Medewerkers moeten een aanvullend DTA-certificaat (Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering) hebben.
Risicoklasse 3 - Extreem hoog risico
Risicoklasse 3 geldt bij vezelconcentraties boven 200.000 vezels per kubieke meter. Dit komt voor bij ernstig beschadigde of verweerde materialen, met name losgebonden asbest dat al deels is aangetast.
Kenmerken
| Aspect | Details |
|---|---|
| Vezelconcentratie | Meer dan 200.000 vezels/m3 |
| Typische situaties | Zwaar verweerde spuitasbest, calamiteiten (brand, storm) |
| Wie mag verwijderen | Gespecialiseerd SC-530 bedrijf met ervaring in klasse 3 |
| Veiligheidsmaatregelen | Maximale bescherming, volledige persluchtpakken |
| Containment | Volledig gasdicht, meervoudige sluizen |
| Luchtmeting | Continu, voor, tijdens en na verwijdering |
Risicoklasse 3-situaties zijn zeldzaam en komen vooral voor na calamiteiten of bij jarenlang verwaarloosd onderhoud. De kosten zijn het hoogst en worden per project bepaald.
Hoe wordt de risicoklasse bepaald?
De risicoklasse wordt bepaald aan de hand van het asbestinventarisatierapport en de SMA-rt berekening. Het proces verloopt als volgt:
1. Asbestinventarisatie
Een SC-540 gecertificeerd bureau voert een inventarisatie uit en stelt vast welk type asbest aanwezig is, waar het zit en in welke staat het verkeert.
2. Werkplan opstellen
Het asbestverwijderingsbedrijf (SC-530) stelt een werkplan op. Hierin staat beschreven hoe het asbest verwijderd gaat worden: welke methode, welke gereedschappen, welke volgorde.
3. SMA-rt berekening
De verwijderingsmethode wordt ingevoerd in het SMA-rt systeem. Op basis van het type asbest, de hoeveelheid, de verwijderingsmethode en de omstandigheden berekent het systeem de verwachte vezelconcentratie en daarmee de risicoklasse.
4. Maatregelen vaststellen
Op basis van de risicoklasse stelt het bedrijf de veiligheidsmaatregelen vast: type adembescherming, wel of geen containment, luchtmetingen, etc.
Wat betekent de risicoklasse voor de kosten?
De risicoklasse heeft een direct effect op de kosten van asbestverwijdering. Hogere risicoklassen vereisen meer beschermingsmaatregelen, wat zich vertaalt in hogere prijzen.
| Risicoklasse | Indicatieve meerkosten | Belangrijkste kostenverhogend |
|---|---|---|
| Klasse 1 | Basis | Geen containment of luchtmeting |
| Klasse 2 | + 30-60% | Containment, onderdruk, eindmeting |
| Klasse 2A | + 60-100% | Gasdicht containment, perslucht, extra metingen |
| Klasse 3 | + 100%+ | Maximale bescherming, continu monitoring |
De risicoklasse is niet iets waar u als opdrachtgever invloed op heeft. Het wordt bepaald door het type asbest en de omstandigheden. Wat u wel kunt doen: offertes vergelijken bij meerdere gecertificeerde bedrijven om de beste prijs te krijgen.
Is asbestverwijdering verplicht?
Asbest hoeft niet altijd verwijderd te worden. De wet verplicht verwijdering in de volgende situaties:
- Bij sloop of verbouwing: als asbesthoudende materialen geraakt worden bij de werkzaamheden
- Bij beschadigd losgebonden asbest: dit vormt een direct gezondheidsrisico
- Bij daken (asbestdakenverbod): het asbestdakenverbod dat oorspronkelijk voor 2024 gepland was, is uitgesteld. Er geldt momenteel geen landelijk verbod op asbestdaken, maar gemeenten kunnen lokaal wel eisen stellen.
Hechtgebonden asbest in goede staat mag blijven zitten. Het is wel verstandig om de staat periodiek te controleren en het materiaal te laten herkennen en beoordelen door een professional.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf bepalen in welke risicoklasse mijn asbest valt?
Nee. De risicoklasse wordt berekend door het asbestverwijderingsbedrijf met behulp van het SMA-rt systeem, op basis van het inventarisatierapport. U kunt wel een indicatie krijgen: hechtgebonden materiaal in goede staat valt vaak in klasse 1, terwijl losgebonden of beschadigd materiaal in klasse 2 of hoger valt.
Waarom zijn de kosten zoveel hoger bij risicoklasse 2A?
Bij risicoklasse 2A moet het werkgebied gasdicht worden afgesloten en werken medewerkers met persluchtpakken. Daarnaast zijn er meer luchtmetingen nodig en gelden er strengere eisen aan de opleiding van het personeel. Al deze maatregelen kosten tijd en geld.
Geldt het asbestdakenverbod nog?
Het oorspronkelijke verbod op asbestdaken per 2024 is door de Eerste Kamer verworpen. Er geldt momenteel geen landelijk verbod. Wel stimuleren provincies en gemeenten de verwijdering van asbestdaken via subsidies en regelingen.
Wie controleert of het asbestverwijderingsbedrijf de juiste risicoklasse toepast?
De certificerende instelling voert audits uit bij SC-530 gecertificeerde bedrijven. Daarnaast controleert de omgevingsdienst of de verwijdering volgens de regels verloopt. Na de verwijdering moet een onafhankelijke eindmeting bevestigen dat de ruimte veilig is (bij klasse 2 en hoger).
Is alle asbest even gevaarlijk?
Nee. Amfibool asbest (bruin en blauw) is gevaarlijker dan chrysotiel (wit) omdat de vezels dunner zijn en dieper in de longen doordringen. Losgebonden asbest is gevaarlijker dan hechtgebonden asbest omdat de vezels makkelijker vrijkomen. De risicoklasse weerspiegelt dit verschil.
Waar vind ik een bedrijf dat risicoklasse 2A-verwijdering mag uitvoeren?
Alle SC-530 gecertificeerde bedrijven mogen in principe alle risicoklassen uitvoeren, mits ze over het juiste personeel beschikken. Bekijk gecertificeerde asbestverwijderaars bij u in de buurt en vraag specifiek naar hun ervaring met hogere risicoklassen.
Samenvatting
De risicoklasse bij asbestverwijdering bepaalt welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn en heeft een direct effect op de kosten. Klasse 1 (laag risico) is het goedkoopst en betreft meestal hechtgebonden materiaal. Klasse 2 en 2A vereisen containment en luchtmetingen, wat de kosten fors verhoogt. De indeling wordt bepaald door het SMA-rt systeem op basis van het inventarisatierapport. Wilt u weten wat asbestverwijdering in uw situatie kost? Vraag gratis offertes aan bij gecertificeerde bedrijven en vergelijk.