Asbest herkennen: complete gids voor huiseigenaren

Asbest is met het blote oog niet met zekerheid te herkennen. Toch zijn er kenmerken die u helpen om asbesthoudende materialen te identificeren, zoals het bouwjaar van uw woning, het type materiaal en de locatie in het gebouw. In deze gids leest u waar asbest het vaakst voorkomt, hoe u verdachte materialen herkent en wat u moet doen als u asbest vermoedt.

Wanneer is asbest aanwezig?

De belangrijkste indicator is het bouwjaar van het gebouw. Asbest is in Nederland veelvuldig toegepast van de jaren '50 tot het verbod in 1993. Gebouwen die voor 1994 zijn gebouwd of verbouwd, kunnen asbesthoudende materialen bevatten.

Bouwperiode	Kans op asbest
Voor 1945	Beperkt (asbest werd nog niet grootschalig toegepast)
1945 - 1975	Hoog (piekperiode van asbestgebruik)
1975 - 1993	Aanwezig (afnemend gebruik, maar nog steeds toegepast)
Na 1993	Geen (verbod op asbest in Nederland)

Is uw woning gebouwd of verbouwd in de periode 1945-1993? Dan is de kans reeel dat er ergens asbest aanwezig is. Circa 80% van de woningen uit die periode bevat een of meer asbesthoudende materialen.

Waar zit asbest in een woning?

Asbest werd vanwege de brandwerende, isolerende en slijtvaste eigenschappen in honderden toepassingen verwerkt. De meest voorkomende locaties in een woning:

Dak en buitenzijde

• Golfplaten op schuren, garages en bijgebouwen
• Dakleien (vlakke platen op het dak)
• Dakbeschot (platen onder de dakpannen)
• Gevelbeplating (vlakke platen aan de buitenzijde)
• Windveren en boeiboorden (planken langs de dakrand)
• Schoorsteen (asbestcementplaten of afvoerpijp)

Binnenzijde

• Vloertegels (vinyl tegels van 30x30 cm, vaak donkerbruin of grijs)
• Zeil en vinylvloeren (met asbesthoudende backing)
• Plafondplaten (akoestische plafondtegels)
• Wanden van keukens en badkamers (vlakke platen achter het aanrecht of bij het bad)
• Vensterbanken (binnen- en buitenvensterbanken van asbestcement)
• Rond cv-ketels en leidingen (isolatiemateriaal, koord, kitwerk)
• Meterkast (asbestplaten als brandwering)
• Trapportalen en bergingen (vlakke platen als scheidingswanden)

Installaties

• Cv-leidingen (isolatiekoord rond leidingen)
• Rookgasafvoeren (asbestcementbuizen)
• Schakelaars en zekeringkasten (oude elektrische componenten)

Herkenning per materiaaltype

Hieronder vindt u de meest voorkomende asbesthoudende materialen en hoe u ze kunt herkennen.

Asbest golfplaten

Golfplaten zijn de bekendste asbesttoepassing. U vindt ze op daken van schuren, garages, stallen en oudere bedrijfsgebouwen.

Herkenningspunten:

• Grijs tot grijsgroen van kleur
• Hard en stevig materiaal (asbestcement)
• Kenmerkend golvend profiel
• Vaak begroeid met mos of algen bij oudere platen
• Aan de onderzijde soms een wafelstructuur zichtbaar

Niet alle golfplaten bevatten asbest. Na 1993 geproduceerde platen zijn asbestvrij. Let op het productiejaar als dat vermeld staat.

Asbest vloertegels

Asbesthoudende vloertegels werden veelvuldig toegepast in keukens, hallen en bijkeukens.

Herkenningspunten:

• Afmeting van 30 x 30 cm (soms 25 x 25 cm)
• Donkerbruin, donkergrijs, crème of zwart
• Hard en stevig, moeilijk te breken
• Soms een marmerpatroon of gespikkeld
• Vaak als onderlaag onder nieuwere vloeren

De lijm onder de tegels kan ook asbest bevatten. Verwijder nooit zelf vloertegels waarvan u vermoedt dat ze asbest bevatten - de kans op beschadiging en vezelverspreiding is groot.

Asbest dakbeschot

Dakbeschot is het plaatmateriaal dat direct onder de dakpannen zit, op de gordingen.

Herkenningspunten:

• Vlakke, dunne platen (4-8 mm dik)
• Grijs van kleur
• Breekt relatief makkelijk
• Zichtbaar op de zolder als u de onderkant van het dak bekijkt

Dakbeschot is een van de riskantere toepassingen omdat het materiaal vaak verweerd en bros is. Verwijdering moet altijd door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf.

Asbest in kitwerk en lijm

Kitwerk rond ramen, deuren en sanitair kan asbest bevatten.

Herkenningspunten:

• Oud, verhard kitwerk (grijs of bruin)
• Rond ramen en kozijnen in gebouwen van voor 1994
• Vaak moeilijk te onderscheiden van asbestvrij kit

Asbest rond verwarmingsinstallaties

Rond oude cv-ketels, leidingen en rookgasafvoeren werd asbest als isolatiemateriaal gebruikt.

Herkenningspunten:

• Witgrijs, vezelig materiaal rond leidingen (asbestkoord)
• Platen achter of naast oude cv-ketels
• Grijze buizen als rookgasafvoer

Dit is vaak losgebonden asbest met een hoog gezondheidsrisico. Raak dit materiaal niet aan en neem direct contact op met een specialist.

Hoe ziet asbest eruit?

Asbest zelf is een mineraal dat voorkomt in de vorm van zeer dunne vezels. In de meeste bouwmaterialen zijn deze vezels niet zichtbaar omdat ze gemengd zijn met cement, vinyl of andere bindmiddelen.

Bij hechtgebonden materialen (golfplaten, tegels, gevelbeplating) zitten de vezels stevig vast in het bindmateriaal. Het materiaal is hard en de vezels zijn niet los zichtbaar. Pas als het materiaal beschadigd raakt - breuken, slijtage, verwering - kunnen er vezels vrijkomen.

Bij losgebonden materialen (spuitasbest, isolatie) zijn de vezels losser gebonden en soms met het blote oog zichtbaar als fijne, witte of grijze draden. Dit type asbest is het gevaarlijkst.

Met het blote oog kunt u nooit met zekerheid vaststellen of een materiaal asbest bevat. Alleen een laboratoriumanalyse geeft uitsluitsel.

Wat te doen bij vermoeden van asbest?

Heeft u een vermoeden dat er asbest in uw woning zit? Volg dan deze stappen:

1. Niet aanraken

Raak het verdachte materiaal niet aan, bewerk het niet en probeer het niet zelf te verwijderen (tenzij het voldoet aan de voorwaarden voor zelf verwijderen). Zolang het materiaal intact is en niet bewerkt wordt, is het risico beperkt.

2. Beoordeel de staat

Bekijk het materiaal zonder het aan te raken:

• Is het intact of beschadigd?
• Zitten er breuken, scheuren of verwering?
• Brokkelt het af of laat het los?

Bij beschadigde of verweerde materialen is er een verhoogd risico op vezelverspreiding. In dat geval is sneller handelen nodig.

3. Laat het testen

U heeft twee opties:

• Monsteranalyse: laat een los monster (voorzichtig genomen met handschoenen en mondkapje) analyseren door een laboratorium. Kosten: circa EUR 40 - 75 per monster.
• Asbestinventarisatie: laat een volledige inventarisatie uitvoeren door een SC-540 gecertificeerd bureau. Dit is de meest betrouwbare optie en verplicht als u het materiaal professioneel wilt laten verwijderen.

4. Plan de verwijdering

Als asbest is bevestigd, kunt u besluiten het te laten verwijderen of het te laten zitten (als het hechtgebonden is en in goede staat). Bij verwijdering schakelt u een SC-530 gecertificeerd bedrijf in. Vraag offertes aan bij meerdere bedrijven om prijzen te vergelijken.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik zeker of er asbest in mijn woning zit?

Alleen een laboratoriumanalyse of een asbestinventarisatie door een SC-540 gecertificeerd bureau geeft zekerheid. Op uiterlijk alleen kunt u het niet vaststellen.

Is asbest gevaarlijk als het in goede staat is?

Hechtgebonden asbest dat intact en onbeschadigd is, vormt geen direct gezondheidsrisico. De vezels zitten vast in het bindmateriaal. Het wordt pas gevaarlijk als het materiaal beschadigd raakt, verweerd is of bewerkt wordt.

Moet ik asbest altijd laten verwijderen?

Nee. Hechtgebonden asbest in goede staat mag blijven zitten. Het is verstandig om de staat regelmatig te controleren en het materiaal te laten verwijderen bij verbouwing, sloop of als het begint te verweren. Losgebonden asbest moet altijd verwijderd worden.

Kan ik asbest herkennen aan de kleur?

Asbest zelf is wit (chrysotiel), bruin (amosiet) of blauw (crocidoliet). In bouwmaterialen is de kleur van het asbest echter niet zichtbaar omdat het gemengd is met andere materialen. De kleur van een golfplaat of tegel zegt niets over de aan- of afwezigheid van asbest.

Bevat mijn huis uit 1985 asbest?

De kans is aanwezig. Gebouwen uit de periode 1945-1993 kunnen asbesthoudende materialen bevatten. Een woning uit 1985 kan asbest bevatten in onder meer dakbeschot, vloertegels, gevelbeplating of kitwerk. Laat bij twijfel een inventarisatie uitvoeren.

Wat kost het om asbest te laten testen?

Een losse monsteranalyse kost circa EUR 40 - 75 per monster. Een volledige asbestinventarisatie voor een woning kost EUR 310 - 420. Lees meer over de kosten van asbestverwijdering.

Samenvatting

Asbest is met het blote oog niet met zekerheid te herkennen, maar het bouwjaar van uw woning en de locatie van het materiaal geven sterke aanwijzingen. Gebouwen van voor 1994 kunnen asbesthoudende materialen bevatten, vooral in golfplaten, vloertegels, dakbeschot en rond verwarmingsinstallaties. Bij twijfel: laat het testen en raak het materiaal niet aan. Wilt u asbest laten verwijderen? Vergelijk gecertificeerde asbestverwijderaars en vraag gratis offertes aan.